norengatik

MUGATUA		MUGAGABEA
singularra	plurala
-A(REN)GATIK	-ENGATIK	-(r )(EN)GATIK
MutilA(REN)GATIK SemeA(REN)GATIK NeskA(REN)GATIK	MutilENGATIK SemeENGATIK neskENGATIK	MutilENGATIK semeRENGATIK neskaRENGATIK José(REN)GATIK

GALDETZAILEAK	ERAKUSLEAK	PERTZONA-IZORD
No(ren)gatik Nortzu(en)gatik Zergatik Zeinengatik Zeintzuengatik Zenbate(n)gatik	Hone(n)gatik Horre(n)gatik Har(e/en)gatik Hauengatik Horiengatik Haiengatik	Ni(re)gatik Hi(re)gatik Har(e/en)gatik Gu(re)gatik Zu(re)gatik Zuengatik Haiengatik

NORENGATIK kasuaren

1-Zergatia edo kausa adierazteko erabiltzen da nagusiki.

-NORENGATIK egiten duzu? ZuGATIKegin dut.

-ZERGATIK egin duzu? Nahi izan dudalako.

-AmaGATIK egin dut; beraGATIK izan ez balitz, ez nukeen egingo

-GurasoENGATIK ETORTZEN NAIZ

-ZERGATIK ez duzu nahi? Arrazoi askoRENGATIK

-NiGATIK ez kezkatu; niri berdin dit.

2-Perpaus kontzesiboak: sortzeko ere erabiltzen da, (ARREN eta NAHIZ ETA gisako egituren baliokide) aditz-partizipioari “-AGATIK” geituz

-Hobeto eginAGATIK ERE, ez digute gehiago ordainduko.

-Aita Santuak esanAGATIK ere, ez luke sinestuko.

-Berandu iritsiAGATIK ere, ez zuen trena galdu.

Ez nahaztu”-AGATIK”eta”-T(Z)EAGATIK” (porque…)

-berandu helTZEAGATIK galdu du trena. (heldu delako)

-berandu helduAGATIK, ez du trena galdu. (heldu ARREN)

-Zure boligrafoaRENGATIK emango dizut (te lo cambio por tu boligrafo)

3- Aurkaritza-perpausak sortzeko ere erabiltzen da, erakusleen gainean eraikitako zenbait esapideren bidez, hala ere lokailuaren baliokide gisa: HAATIK, HORRATIK, HORRATIO…

-Oso gastea da; badu, HORRATIK, zer irakatsirik

-Zuretzat, agian, atzegina izan daiteke; ez HORRATIK guretzat.

Esapide hauetako batzuk asandakoa biribiltzeko erabili ohi dira, eta maiz harridura-perpausetan aurki ditzakegu hitz idargarri gisa.

-amaitu egin dugu, HORRATIK!

HORREGATIK / HORRENGATIK

Bizidunak: honeNgatik, horreNgatik, hareNgatik

Bizigabeak: honegatik, horregatik, haregatik

-Mutil HORRENGATIK zigortu naute, berak esan die eta .

-Arrazoi HORREGATIK zigortu naute: berandu heltzeagatik.

http://es.youtube.com/watch?v=9y3sq5hRtHA

GAUR EGUN MUNDUAN

Gaur egun munduan desberdintasun handia dago lehen munduaren eta hirugarren munduaren artean.
hasteko lehen munduan aurrerapen gehiago daukagu, adibidez teknologia, botikari onena, janaria, eta abar horregatik guk bizi-itxarope handiagoa daukagu. Bestetik guk, munduko herri boteretsuek, influentzia handia daukagu hirugarren munduko herriaren ekonomia. Hala ere, nire ustez, lehen munduan populazioa itsua da eta ez dituzte ikusten munduko arazoak. Gainera, herri boteretsuen bizi modua oso txarra da. Bizi-itxaropena handia badaukagu botikak aurrerapena esker dira
bigarrenik, hirugarren munduan arazoak oso garrantzitsuak dira adibidez munduko gaizotasun arriskutsuena hies-a, ,malaria, eta abar. Bestetik janaria escasia da eta herri boteratzuen gobernuak oso pasiboa dira arazo horek. Hirugarren munduan gerra asko daude eta mutilek gerra horretan borrokatzen dute. Nire ustez, lehen munduan hirugarrena lagundu behar du.
Bukatzeko, nire ustez gaur egun munduan hondamena destinatuta dago. Egunero baliabide naturalak asko konsumitzen dugu eta natura kutzatu egiten da. Guk arazo honetan parte hartu behar dugu eta soluzioa ipini behar dugu

bizi-itxaropenaren laburpena

James W. Vaupel eta Jim Oeppen bizi-itxaropenari buruz ikerketa egin dute. Azken urteetan munduan bikoiztu egin da, gizonetan 65 urtera igo da eta emakumeetan 70 urtera. Haiek pentsatzen dute bizi-itxaropenak muga bat daukatela, baina oraindik ez garela heldu Oeppenen eta Vaupelen arabera bizi-itxaropena bi urte eta erdi igoko da hamarkada bakoitzean, hala ere betikotasunetik oso urrun gaudela. Ehunurte betetzea normala izango dela esaten dute. Bizi-itxaropena hasten jarraitzen bada, beste balibideak beharko ditugu behar sazialak aurreikusteko.